Spór rządzących z opozycją o Trybunał Konstytucyjny trwa. Okazuje się, że może on mieć nieoczekiwany ciąg dalszy, a to z powodu rychłego odejścia na emeryturę jednej z bardziej znanych sędzi TK, Krystyny Pawłowicz. O możliwych scenariuszach rozmawialiśmy w Popołudniówce Radia 357 z Dawidem Kulpą, radcą prawnym, partnerem w Kancelarii Kulpa Kozak Adwokaci i Radcowie Prawni.
Prof. Krystyna Pawłowicz to znana i kontrowersyjna polska polityczka, wiele razy wybierana z list Prawa i Sprawiedliwości, prawniczka specjalizująca się w prawie gospodarczym publicznym, nauczycielka akademicka, doktor habilitowana nauk prawnych. Była członkinią Trybunału Stanu, posłanką na Sejm VII i VIII kadencji (2011-2019) i członkinią Krajowej Rady Sądownictwa. A od 2019 roku jest sędzią Trybunału Konstytucyjnego. I właśnie wybiera się na emeryturę, co stworzy bardzo ciekawą sytuację... polityczną.
Brak zaufania do TK
Z drugiej strony: skala zaufania do Trybunału Konstytucyjnego szoruje po dnie. Polacy są zmęczeni konfliktem o TK i temu sądowi nie wierzą. Czy Krystyna Pawłowicz przyczyni się pośrednio do tego, by sytuacja się zmieniła? - Pytanie dotyka kwestii personalnej. Tak, w pewnym stopniu, odpowiedź brzmi: tak. Opróżniając wolne stanowisko, sędzia stworzy możliwość uzupełnienia wakatu stronie rządowej - rozpoczął Dawid Kulpa.
„Pewnie to strata dla TK, ale dla Polski sukces” - skomentował sytuację Włodzimierz Czarzasty, marszałek Sejmu. To uszczypliwość polityka Lewicy? - Bardzo trudno byłoby mi to skomentować, chociażby dlatego, że prof. Krystyna Pawłowicz była moją wykładowczynią na Wydziale Prawa Uniwersytetu Warszawskiego. I przyznam, że była jedną z lepszych specjalistek od prawa gospodarczego publicznego. Natomiast co do jej działalności politycznej: proszę mnie zwolnić z odpowiedzi - mówił Dawid Kulpa.
Więcej wakatów
Jaką więc mamy sytuację? 20 grudnia 2025 roku TK opuści jeden sędzia, z końcem roku pozostanie w sądzie 9 sędziów i 6 wakatów. - I to będzie - już jest - istotny problem organizacyjny. Do rozpoznania sprawy wymagana jest obecność 11 sędziów. Już teraz takiej obecności nie ma - wyjaśniał Dawid Kulpa.
Czy zatem mamy na horyzoncie paraliż instytucji? Komentatorzy mówią, że władza tylko czeka na nadarzającą się okazję, by obsadzić TK „swoimi” ludźmi. - Bardzo trudno na to pytanie odpowiedzieć. Prawodawca tworząc ustawę zasadniczą zdecydował się na 9-letnie kadencje sędziów TK, tak żeby nie naciskać na nich, żeby sędziowie służyli przez więcej niż dwa pełne cykle wyborcze. A dziś mamy sytuację, w której TK stracił swoje zaufanie. Dorobek sądu został dosłownie zrujnowany, w tym głównie przez wewnętrzną organizację sądu. Bardzo istotną rolę odgrywał i będzie odgrywał prezes TK. To on desygnuje składy, on wyznacza sprawy. Nie zapowiada się zatem, żeby Trybunał Konstytucyjny szybko się podniósł ze zgliszczy - powiedział Dawid Kulpa.
- Przypomnę, że Julia Przyłębska pozostawiła po sobie niechlubne dziedzictwo, bo nie dopuszczała do orzekania trojga sędziów. To był przejaw niskiej kultury politycznej i prawnej. I to się nie odwróciło - dodał.
A gdzie w tej układance wyrok TSUE, który wkrótce zapadnie? - Nie ma bezpośredniej zależności między nim, a działaniem TK, ale mamy do czynienia z pętlą logiczną. Konstytucja jest najwyższym prawem w Polsce, ale z drugiej strony respektujemy orzeczenia TSUE, czy innych trybunałów europejskich. Zatem sytuacja będzie zapewne wzmagać kontrowersje - zakończył Dawid Kulpa.
