Około jednej na pięć wizyt u lekarza rodzinnego dotyczy problemów, których nie da się rozwiązać klinicznie. Coraz częściej źródłem cierpienia okazują się samotność, przewlekły stres, brak poczucia sensu, izolacja społeczna czy utrata sprawczości. Czy sztuka może tu pomóc?
obraz MAGDALENA KARPIŃSKA, Muzyka na atak paniki, 2025, tempera żółtkowa, olej, płótno. Kolekcja Fundacji Sztuki Polskiej ING (CC BY-NC-ND 3.0)
Russell Haines ma dziś 61 lat i mieszka w brytyjskim Gloucester. Przez większość życia był robotnikiem budowlanym. Miał żonę, syna i zwyczajne życie. Wszystko zmieniło się w jednej chwili, gdy w wieku 44 lat doznał rozległego udaru mózgu. Po nim musiał od nowa nauczyć się chodzić, mówić i wykonywać najprostsze czynności. Utrata zdrowia była jednak tylko początkiem problemów. Potem stracił pracę, rozpadło się jego małżeństwo, a z czasem także przestał wierzyć, że jego życie ma jeszcze sens.
Kiedy był bliski poddania się, lekarz rodzinny, zamiast przepisać kolejny lek, wystawił mu skierowanie na kurs malowania, w ramach nowatorskiego wówczas programu „Sztuka na receptę”. Russell był przekonany, że doszło do pomyłki. Nigdy nie interesował się sztuką. Nigdy nie malował. Nie pamiętał nawet, kiedy ostatni raz był w muzeum. Nie rozumiał, jak zajęcia plastyczne miałyby mu pomóc, kiedy tabletki, rehabilitacja i psychoterapia nie dawały rady. Na kurs poszedł tylko dlatego, że nie miał już nic do stracenia.
Program, do którego dołączył, był prowadzony przez Artlift. To dzisiaj jedna z najdłużej działających specjalistycznych organizacji charytatywnych, która współtworzy projekty i kursy dla osób zmagających się z problemami zdrowotnymi. W ramach programu pacjentom przysługuje zwykle od ośmiu do dziesięciu spotkań odbywających się raz w tygodniu, w grupie liczącej do 12 osób. Lista aktywności obejmuje między innymi rysowanie, malowanie, warsztaty ceramiczne, fotograficzne, a także zajęcia teatralne, taneczne, rzemiosło czy kreatywne pisanie. Co ważne, nie potrzeba talentu ani doświadczenia, żeby móc w nich uczestniczyć. Liczy się nie efekt artystyczny, ale sam proces tworzenia, który pomaga regulować emocje i zmniejszać poczucie izolacji. Celem tego programu jest stworzenie bezpiecznej przestrzeni, w której przeszkoleni artyści wykorzystują sztukę, aby wspierać zdrowie psychiczne i fizyczne pacjentów.
W Wielkiej Brytanii „Sztuka na receptę” jest jednym z najlepiej rozwiniętych modeli „recept społecznych” ( social …
Ciąg dalszy znajdziesz w miesięczniku „Pismo” i na magazynpismo.pl
