Cofnij

Słowa pod lupą

Agata Hącia i Katarzyna Kłosińska

Cykl przygotowują Katarzyna Kłosińska i Agata Hącia. Na antenie Radia 357 we wtorek około godz. 10:30.

Słowa pod lupą 16.08.22, 12’
Film nie dowiózł
Dziś Agata Hącia i Katarzyna Kłosińska z Obserwatorium Językowego Uniwersytetu Warszawskiego wyjaśnią, o co chodzi w zdaniach „Film nie dowiózł” czy „Minister dowozi program”.
Słowa pod lupą 02.08.22, 10’
Używka
Dziś o używkach – na przykład muzycznych. Zapraszają Agata Hącia i Katarzyna Kłosińska z Obserwatorium Językowego Uniwersytetu Warszawskiego.
Słowa pod lupą 26.07.22, 13’
Całuśny, sweetaśny
Dziś Agata Hącia i Katarzyna Kłosińska z Obserwatorium Językowego Uniwersytetu Warszawskiego porozmawiają o dwóch „miłych” słowach: „całuśny” i „sweetaśny”.
Słowa pod lupą 19.07.22, 11’
Mikroapartament
Dziś opowiemy o słowach, które zaklinają rzeczywistość. Zaprasza Agata Hącia w imieniu Obserwatorium Językowego UW.
Słowa pod lupą 12.07.22, 13’
Szczucie cycem, kaszojad
Co o naszym stosunku do macierzyństwa mówią nowe słowa i wyrażenia, takie jak „szczucie cycem” i „kaszojad”?
Słowa pod lupą 05.07.22, 8’
Plażing, glamping i jachtostop
Dziś opowiemy o nowych słowach związanych ze sposobem spędzania wolnego czasu, zwłaszcza w wakacje. Zaprasza Agata Hącia w imieniu Obserwatorium Językowego UW.
Słowa pod lupą 28.06.22, 12’
O mireczkach i mirabelkach
W dzisiejszym odcinku „Słów pod lupą” Agata Hącia i Katarzyna Kłosińska z Obserwatorium Językowego Uniwersytetu Warszawskiego rozmawiają o mirkach i mireczkach, którzy nie muszą być Mirkami i Mireczkami.
Słowa pod lupą 21.06.22, 10’
Zrobić komuś dzień
Dziś o śmieszno-strasznych kalkach językowych. Zapraszają Agata Hącia i Katarzyna Kłosińska w imieniu Obserwatorium Językowego UW.
Słowa pod lupą 14.06.22, 9’
Bezdzietna lambadziara
O walce na słowa między „madkami” a „bezdzietnymi lambadziarami”
Słowa pod lupą 07.06.22, 7’
Z przyczajki
Dziś opowiemy o pewnym nowym wyrażeniu, które wywodzi się z języka młodzieżowego, ale dawno przekroczyło już jego granice. Zaprasza Agata Hącia w imieniu Obserwatorium Językowego UW.
Słowa pod lupą 31.05.22, 12’
Oczu kąpiel
Komu potrzebna jest oczu kąpiel i po co się ją stosuje? O nowym wyrażeniu, które weszło do współczesnego języka z XIX-wiecznych poradników medycznych.
Słowa pod lupą 24.05.22, 10’
Pudle, bejbiki i kok samuraja
Dziś opowiemy o nowych nazwach odnoszących się do włosów. Zgłębimy tajemnice słownika włosomaniaczek, ale także przypomnimy, czym są pekaesy i do czego służy fiksatuar. Zaprasza Agata Hącia w imieniu Obserwatorium Językowego UW.
Słowa pod lupą 17.05.22, 12’
Saszetka
Saszetka, nerka, kołczan prawilności, piterek – słowa nazywające małą (zwykle męską) torebkę.
Słowa pod lupą 10.05.22, 11’
Rozkminka
Dziś będziemy rozkminiać „rozkminkę”. Kminią Agata Hącia i Katarzyna Kłosińska z Obserwatorium Językowego Uniwersytetu Warszawskiego.
Słowa pod lupą 26.04.22, 12’
Ratownik żywności
Tym razem Obserwatorium Językowe Uniwersytetu Warszawskiego przyjrzy się słowom, które pojawiły się w związku z ideą „zero waste”.
Słowa pod lupą 19.04.22, 12’
Brodologia
W dzisiejszych „Słowach pod lupą” Agata Hącia i Katarzyna Kłosińska z Obserwatorium Językowego UW opowiedzą o brodologii i innych -logiach.
Słowa pod lupą 12.04.22, 11’
O przyjaźni – inaczej
„Psiapsi”, „BFF”, „m8” – nowe słowa nazywające koleżanki i przyjaciółki.
Słowa pod lupą 05.04.22, 11’
10 ziko
10 ziko, czyli 10 zeta, czyli o tym, jak nazywamy pieniądze.
Słowa pod lupą 29.03.22, 11’
Fake news i kłamność
Dziś opowiemy o fake newsach, deepfake’ach i o tym, czy można je nazywać słowami rodzimymi, takimi jak kłamność
Słowa pod lupą 22.03.22, 10’
Specjalna operacja
W dzisiejszych „Słowach pod lupą” Agata Hącia i Katarzyna Kłosińska przyjrzą się specjalnej operacji językowej polegającej na obśmiewaniu zabiegów propagandowych.
Słowa pod lupą 15.03.22, 11’
Kozak i przekozak
W dzisiejszych „Słowach pod lupą” Agata Hącia i Katarzyna Kłosińska omówią bogatą rodzinę „kozackich” wyrazów i związków frazeologicznych.
Słowa pod lupą 08.03.22, 10’
Nie stygmatyzujmy!
W dzisiejszych „Słowach pod lupą” Agata Hącia i Katarzyna Kłosińska omówią słowa, które krzywdzą, choć ci, którzy je wypowiadają, wcale nie mają takiej intencji.
Słowa pod lupą 01.03.22, 11’
Demilitaryzacja i denazyfikacja
W dzisiejszych, niewesołych, „Słowach pod lupą” Agata Hącia i Katarzyna Kłosińska rozłożą na czynniki pierwsze słowa demilitaryzacja i denazyfikacja, których Władimir Putin użył w jednym z przemówień w odniesieniu do Ukrainy.
Słowa pod lupą 22.02.22, 11’
Adopciny i adopciak
W dzisiejszych „Słowach pod lupą” Agata Hącia i Katarzyna Kłosińska omówią nowe słowa, którymi opisujemy świat zwierząt domowych.
Słowa pod lupą 15.02.22, 14’
Śmiechać i smutać
Czasem chce nam się śmiać, a czasem płakać. A czasem płaczemy przez łzy. W dzisiejszym odcinku „Słów pod lupą” o nowych słowach związanych ze śmiechem i smutkiem opowiedzą Agata Hącia i Katarzyna Kłosińska z Obserwatorium Językowego UW.
Słowa pod lupą 08.02.22, 9’
O drapieżcach i predatorach
Predator – kim jest i jak się znalazł w polszczyźnie? Czy można go spotkać na drapieżnej konferencji? O najnowszych „drapieżnych” słowach opowie Katarzyna Kłosińska z Obserwatorium Językowego Uniwersytetu Warszawskiego
Słowa pod lupą 01.02.22, 10’
Czy mitygować ryzyko?
O mitygowaniu ryzyka, o zwinnych firmach i o tym, co wynika z nadawania słowom nowych znaczeń porozmawiają Agata Hącia i Katarzyna Kłosińska z Obserwatorium Językowego UW.
Słowa pod lupą 25.01.22, 10’
Czy keczupować dzieci?
O keczupie i keczupowaniu w wersji z pomidorem-19, czyli o tym, jak niektórzy próbują oszukać algorytmy.
Słowa pod lupą 18.01.22, 10’
Deszczośnieg
Deszczośnieg czy śniegodeszcz? A może styczniopad? O kilku nowych słowach związanych z pogodą opowiedzą Agata Hącia i Katarzyna Kłosińska z Obserwatorium Językowego UW
Słowa pod lupą 11.01.22, 10’
Spoko, sztos, najs
„Miało być spoko, a było najs! Na sztos imprze bawiliśmy się sztos” – o najnowszych słowach wyrażających ocenę, które sprawiają, że nasz język coraz bardziej upodobnia się do angielskiego
Słowa pod lupą 04.01.22, 11’
Ale urwał!
Ale urwał! Ale – kto i co? O tej zbitce wyrazów, która podbiła polski internet, opowiedzą Agata Hącia i Katarzyna Kłosińska z Obserwatorium Językowego Uniwersytetu Warszawskiego.
Słowa pod lupą 28.12.21, 11’
Tego się nie da odzobaczyć
Pewne rzeczy chciałoby się odzobaczyć, inne – odzapamiętać, a jeszcze inne – odsłyszeć. Obserwatorium Językowe Uniwersytetu Warszawskiego tym razem weźmie pod lupę trzy nowe czasowniki.
Słowa pod lupą 21.12.21, 10’
Umieć w – i nie tylko
Czy Państwo umieją w internety? A może w coś innego? O tym nowym zwrocie (i nie tylko o nim) porozmawiają Agata Hącia i Katarzyna Kłosińska z Obserwatorium Językowego UW. Zapraszamy!
Słowa pod lupą 14.12.21, 13’
Łamiąca wiadomość
Na styku polszczyzny i języka angielskiego mogą powstawać całkiem zabawne słowa i konstrukcje. Porozmawiają o nich Agata Hącia i Katarzyna Kłosińska z Obserwatorium Językowego Uniwersytetu Warszawskiego
Słowa pod lupą 07.12.21, 13’
Kangurki i borsuki
Czy chodzą Państwo w kangurkach i borsukach, nie mówiąc o marchewkach? Tym razem Agata Hącia i Katarzyna Kłosińska z Obserwatorium Językowego UW przyjrzą się nazwom odzieżowym. Zapraszamy!
Słowa pod lupą 30.11.21, 10’
Spoko, spox, pozdro, pzdr
Tym razem Agata Hącia i Katarzyna Kłosińska z Obserwatorium Językowego UW przyjrzą się nowym skrótom: „pozdro”, „szacun”, „zazdro”, „spoko” itp.
Słowa pod lupą 23.11.21, 11’
X, Y, Z
Gdy mówimy: pokolenia, jednym przychodzą do głowy „boomerzy”, a innym „pokolenie X”, „pokolenie Y”, „pokolenie Z”. O co chodzi – i skąd te nazwy? Opowiedzą o tym Agata Hącia i Katarzyna Kłosińska z Obserwatorium Językowego UW.
Słowa pod lupą 16.11.21, 12’
Smacznej kawusi
Miłego dzionka i smacznej kawusi – kto z nas nie widział na FB takiego pozdrowienia? Jak się okazuje, te miłe słowa są znakiem swoistej międzypokoleniowej walki na rytuały.
Słowa pod lupą 09.11.21, 10’
Zaraczanie
W dzisiejszym odcinku "Słów pod lupą" spróbujemy odpowiedzieć na pytanie, czym się raki raczą i jak się ma do tego zaraczanie. Zapraszamy! Agata Hącia i Katarzyna Kłosińska z Obserwatorium Językowego UW
Słowa pod lupą 02.11.21, 15’
O cmentariance i instamatce
Ostatnio powstało kilka słów, które nazywają osoby lansujące się w mediach społecznościowych. Porozmawiają o nich Agata Hącia i Katarzyna Kłosińska z Obserwatorium Językowego Uniwersytetu Warszawskiego.
Słowa pod lupą 26.10.21, 10’
Korpomowa
„ASAP trzeba działać directowo, będąc sfokusowanym na targecie”. Jak rozpoznać korpomowę? O tym w najnowszym odcinku „Słów pod lupą”. W imieniu Obserwatorium Językowego UW zaprasza Agata Hącia.
Słowa pod lupą 19.10.21, 12’
Pan Kanapka
Pan Kanapka, Pan Tabletka, Pani Kredka, Pani Szczawiowa – kogo (lub co) tak nazywamy i dlaczego? O tym w najnowszym odcinku „Słów pod lupą”. W imieniu Obserwatorium Językowego UW zapraszają Agata Hącia i Katarzyna Kłosińska.
Słowa pod lupą 12.10.21, 10’
Atencja, atencjusz
W kolejnym odcinku „Słów pod lupą” Agata Hącia i Katarzyna Kłosińska z Obserwatorium Językowego Uniwersytetu Warszawskiego przyjrzą się dawnej i obecnej „atencji” i całkiem nowemu „atencjuszowi” (a także „atencjuszce”).
Słowa pod lupą 05.10.21, 9’
Hip-hopolo i chillout
Czym jest hip-hopolo? I co ma wspólnego z sacro polo oraz rock polo? No i – jak się ma do tego chillout? Zapraszamy na audycję poświęconą nowym słowom związanym z muzyką.
Słowa pod lupą 28.09.21, 12’
O normalsach i wózkersach
Co ciekawego jest w słowach „dziaders”, „lokals” czy „wózkers”? Dlaczego lubimy tworzyć wyrazy z niby-angielskim zakończeniem „-ers”?
Słowa pod lupą 21.09.21, 12’
Przydasie? No rejczel!
Lubimy wyginać słowa. Czasami robimy to nieświadomie, a czasami – dla żartu. Czym są „przydasie”? Co się dzieje „na żwirkach”? I dlaczego czasem czujemy się jak „lajkonik”? O tym w dzisiejszym odcinku „Słów pod lupą”. Zapraszamy!
Słowa pod lupą 14.09.21, 10’
Wspomnienia z holidejów
Wakacje za nami, ale… można je powspominać. A właściwie: jak się mówi o wakacjach? Czy mamy do tego jakieś nowe słowa? Zapraszamy!
Słowa pod lupą 07.09.21, 11’
Środing przed piątuniem
Czym się różni środing od środy, a piątunio od piątku?
Słowa pod lupą 31.08.21, 11’
Umówmy się mesiem na siłkę
Polszczyzna uwielbia zdrobnienia i spieszczenia. O najnowszych opowiedzą Agata Hącia i Katarzyna Kłosińska z Obserwatorium Językowego Uniwersytetu Warszawskiego.
Słowa pod lupą 24.08.21, 9’
To nie jest kraj dla...
Wśród nowego słownictwa znajdujemy nowe związki frazeologiczne. Czasami z pochodzenia są to cytaty – na przykład filmowe. Niekiedy je zniekształcamy, wyginamy tak, by wygodniej wyrażały to, o co nam chodzi. Dziś przyjrzymy się takim właśnie związkom wyrazowym. Zapraszamy!
Słowa pod lupą 17.08.21, 10’
Ciągle głodny? Zapraszamy!
Dzisiaj przedstawimy m.in. najnowsze nazwy dotyczące rodzajów jedzenia, osób i urządzeń potrzebnych w kuchni. Zestawimy je z nazwami starymi, o których dziś często się już nie pamięta. Ciekawe, jak bardzo będą dla Państwa zagadkowe...
Słowa pod lupą 10.08.21, 10’
Jeszcze o jedzeniu...
Podczas ostatniego spotkania mówiliśmy o najnowszych nazwach potraw. Tym razem będziemy rozmawiać o tym, jaki jeszcze charakter mają nowe wyrazy związane z jedzeniem: jakie elementy rzeczywistości nimi określamy i jak sami próbujemy się przez nie definiować.
Słowa pod lupą 03.08.21, 9’
Nowe słownictwo, nowe jedzenie
Tym razem bardziej przyziemnie: mojito, wasabi, miso-shiru, a także kimczi, szakszuka, tajin i bento. Opowiemy o tym, jakie nowe wyrazy związane z jedzeniem proponują jako hasła w słowniku neologizmów Obserwatorium Językowego użytkownicy języka polskie
Słowa pod lupą 27.07.21, 10’
Patotreści w patomieszkaniu
W ostatnich latach pojawiło się wiele słów z cząstką „pato-”: „patodeweloperka”, „patoosiedle”, „patoogródek”, „patotreści”, „patointeligencja”, „patoinfluencer”, „patoyoutuber”, „patocelebryta”, „patoarchitekt”… Co one znaczą i jak się mają do „patologii społecznej”, znanej z czasów PRL-u?
Słowa pod lupą 20.07.21, 9’
Łamiąca wiadomość
Czy należy się załamywać z powodu łamiącej wiadomości? A może lepiej udać się na scenę zbrodni i połączyć kropki? Dziś o kalkach językowych – nie tylko tych udanych. Zapraszamy
Słowa pod lupą 13.07.21, 10’
Żenua na wizawisie
Lubimy przekręcać słowa pochodzące z obcych języków – albo wręcz tworzyć wyrazy stylizowane na obce. Na przykład francuskie. Dlaczego to robimy? Czym jest dla nas „żenua”? I co jest „na wizawisie”? O tym w dzisiejszym odcinku. Zapraszamy!
Słowa pod lupą 06.07.21, 9’
Bycie na stenbaju czy reset?
Od jakiegoś czasu obserwujemy ciekawe zjawisko – funkcjonowanie komputerów stało się podstawą metafor „ludzkich”. Mówimy o ludziach, posługując się słownictwem „komputerowym” – jesteśmy „na stenbaju”, „resetujemy się”, „zawieszamy się” itd.
Słowa pod lupą 29.06.21, 10’
Cytrynki, mundki i walentyny
Malucha – drogowego – nie trzeba nikomu przedstawiać. Ogórka – także. Inne samochody (i nie tylko) także mają nieoficjalne nazwy. A jakie? Zapraszamy do wysłuchania audycji!
Słowa pod lupą 22.06.21, 11’
Apartheid sanitarny i ...
Choć pandemia jest już z nami od półtora roku, to wciąż tworzymy nowe określenia, które się do niej odnoszą. Jednymi z ciekawszych są „apartheid sanitarny” i „sanitaryzm”.
Słowa pod lupą 15.06.21, 7’
Używka i kaloryfer
Co wspólnego mają słowa: „używka”, „kaloryfer”, „galerianka” i „leming”? Zapraszamy!
Słowa pod lupą 08.06.21, 8’
Zbiorkom
Czym jest zbiorkom? Czy to poprawne słowo? Kto go używa i dlaczego? Zapraszamy!
Słowa pod lupą 01.06.21, 9’
Madki i bombelki
Z okazji Dnia Dziecka – o tym, jak język się mści na niefrasobliwych rodzicach. Zapraszamy!
Słowa pod lupą 25.05.21, 10’
Epicki, zacny i dekadencki
Miał być dekadencki tort, a wyszła epicka porażka – o starych słowach w nowych znaczeniach.
Słowa pod lupą 18.05.21, 11’
Panu Bogu świeczkę, a diabłu?
Czasami zniekształcamy frazeologizmy. Zmieniamy im formę albo nadajemy im nowe znaczenie. Zamiast nie zasypiaj gruszek w popiele słychać nie zasypuj gruszek w popiele. Dlaczego tak się dzieje? Co nami kieruje? O tym w dzisiejszym odcinku.
Słowa pod lupą 11.05.21, 9’
Kto płakał, jak sprzedawał?
Co mówi o nas (i o Niemcach) powiedzenie „Niemiec płakał, jak sprzedawał”? Dlaczego stało się ono na tyle atrakcyjne, że na jego wzór zaczęliśmy tworzyć inne: „architekt płakał, jak projektował”, „nauczyciel płakał, jak uczył” itd.?
Słowa pod lupą 04.05.21, 9’
Holicy i maniacy
Czy kotoholik dogada się z psoholikiem? I co na to czekoladomaniacy? W tym odcinku weźmiemy pod lupę cząstki -holik i -maniak. Sprawdzimy, jakie przypisujemy im znaczenie i czy należy się ich obawiać. Oczywiście językowo. Zapraszamy!
Słowa pod lupą 27.04.21, 8’
Polubownik, czyli lajkers
Czy wszystko, co robimy w mediach społecznościowych, musi mieć swoją nazwę? Osoba, która „daje łapkę w górę” to „polubownik”, czyli „lajkers”. A jak nazwać tę, która „daje łapkę w dół”?
Słowa pod lupą 20.04.21, 9’
Pieseł, koteł...
Skąd się wziął pieseł i dlaczego zyskał popularność? Audycja o piesełach, kotełach, myszełach, tygrysełach, a nawet ludziełach.
Słowa pod lupą 13.04.21, 9’
O lenistwie ... językowym
Często wydaje nam się, że wiele nowych słów zwraca uwagę swoją nietypowością i żartobliwością. Na plażing można wszak zabrać pieseła, z którym zwykle uprawia się spacering w deblu. Jednak wiele z tych "radosnych słów" wcale nie świadczy o naszej oryginalności, a wręcz przeciwnie ...
Słowa pod lupą 06.04.21, 7’
Słownictwo wegańskie
Czy istnieje „wegańska kiełbasa”? Czym są „tofucznica” i „tofurnik”? O kim mówi się, że jest „mięsarianinem”, i czy ktoś taki pozwoli, by go „zweganizować”? Zapraszamy na odcinek poświęcony słownictwu wegańskiemu.
Słowa pod lupą 30.03.21, 11’
Tabliczki trawnikowe
W jaki sposób formułowane są zakazy i prośby zamieszczane na tabliczkach widniejących na osiedlach? Co do nas bardziej przemawia: Zakaz wchodzenia na trawnik czy Szanuj zieleń, boś nie jeleń!? Twój pies – twoja kupa czy Posprzątaj po swoim psie!?
Słowa pod lupą 23.03.21, 8’
Zaparkować pytanie, temat
Co robi człowiek, który „zaparkował pytanie” albo „parkuje temat”? Czy pytanie lub temat ma koła i hamulce oraz sprzęgło i gaz? Co to znaczy, że ktoś „połączył kropki”, choć wcale nie używał kredek? Wreszcie: „na koniec dnia” to właściwie kiedy? W tym odcinku o kilku korpozwrotach. Zapraszamy!
Słowa pod lupą 16.03.21, 11’
Język angielski na ulicach
Na naszych ulicach coraz więcej języka angielskiego: „barber shop”, „sushi bar”, „food truck”, „second hand”, „park&ride”, „bike&ride”, „show room”, „aquapark”, „aparthotel”. Dlaczego takie nazwy się pojawiają? Jak się z nimi czujemy?
Słowa pod lupą 09.03.21, 10’
Mega, totalnie i strasznie
„Na imprezie było mega!” – czyli jak? W tym odcinku zapraszamy na rozmowę o „mega”, „totalnym”, „odjechanym”, „na maksa”, „szalenie”, „okropnie” i innych słowach niosących skrajną ekspresję, ale niewiele treści. Wywodzą się z języka młodzieży, a zasilają („odświeżają”) w ogóle język potoczny.
Słowa pod lupą 02.03.21, 10’
Nietypowe nazwy restauracji
Restauracje chcą się wyróżniać nie tylko smakiem serwowanych potraw, lecz także nazwami: nietypowymi, intrygującymi czy zawierającymi grę słów (jak „Fabryka naleśników”, „A nóż widelec”, „Le Targ”, „Pasikonik”)
Słowa pod lupą 23.02.21, 9’
Koronawirus a język polski
Jak pandemia koronawirusa (zwanego przez niektórych „koronaświrusem”) odbiła się w języku? Czym są „koronalia” i „koronaferie”? Nosimy maseczki czy „kagańce”? Wreszcie: kto to jest „denialista”, „covidianin” i „kowidiota”? Zapraszamy do rozmowy o języku czasów zarazy
Słowa pod lupą 16.02.21, 9’
Napisy na murach
„ŁKS robi herbatę z wody po parówkach”, „Widzew nagrywa ryby na dyktafon” – walka między klubami piłkarskimi toczy się nie tylko na boisku, ale i na murach. Napisy na ścianach budynków – co mówią o nas, jak kształtują naszą przestrzeń? Zapraszamy!

Wesprzyj nas

Patronite

Polub nas

v1.3.6